Dom, w którym Jan Kochanowski napisał Treny, spłonął w 1720 roku i nie ma go od trzystu lat. Warto o tym wiedzieć przed wyjazdem, bo zmienia to, czego się w Czarnolesie szuka. Zwiedza się dziewiętnastowieczny dwór Jabłonowskich, park krajobrazowy i kaplicę postawioną na ocalałych murach domu poety. Z Kijanki jedzie się niecałe pół godziny, bez promu i bez mostu.
Muzeum Kochanowskiego w skrócie
- Bilet
- 20 zł, z przewodnikiem 25 zł
- Otwarte
- wt.–nd., w poniedziałki nieczynne
- Z Kijanki
- 23 km · ok. 25 min, bez promu
- Telefon
- 48 677 20 05 — rezerwacja przewodnika
Dwór, w którym powstały Treny, spłonął w 1720 roku
Jan Kochanowski gospodarował w Czarnolesie przez ostatnie kilkanaście lat życia i tutaj napisał Treny, większość Fraszek i Pieśni. Jego domu już nie ma. Spłonął w 1720 roku, sto trzydzieści sześć lat po śmierci poety.
Zwiedza się więc klasycystyczny dwór Jabłonowskich z XIX wieku, wzniesiony według projektu Jakuba Kubickiego, park krajobrazowy i neogotycką kaplicę. Muzeum otwarto w 1961 roku, a od 2020 jest samodzielną instytucją; wcześniej było oddziałem Muzeum Okręgowego w Radomiu.
Domu, w którym powstały Treny, nie ma od 1720 roku. Jego ocałałe mury są dziś ścianą kaplicy w parku.
Co zobaczysz w środku
Wystawa stała nazywa się „Jan Kochanowski. Duch miejsca, klimat epoki” i nie przypomina typowego muzeum literackiego. Zamiast gablot z kartkami są sceny z figurami naturalnej wielkości: uczta przy stole z pieczystym i cynowymi kielichami, gabinet poety z gęsim piórem nad otwartą księgą, wnętrze kaplicy z witrażami i klęczącymi postaciami. Dzieci reagują na to zupełnie inaczej niż na szkło i podpisy. Do tego audioprzewodniki, w tym wersja w polskim języku migowym, oraz aplikacja MOVI GUIDE z opisami eksponatów.
Autentyków jest mało i lepiej wiedzieć o tym wcześniej
Nie zachował się ani jeden rękopis Kochanowskiego. Jeśli gdzieś przeczytasz, że w Czarnolesie leżą fragmenty Trenów pisane ręką poety, to nieprawda. Prawdziwe pamiątki po rodzinie są dwie i obie ocalały z pożaru skarbczyka w 1720 roku: dębowy fotel z herbem Korwin, obity tłoczoną skórą, oraz żelazne drzwi z inicjałami rodu. Reszta to starodruki, kolejne wydania dzieł, dokumenty i portrety.
Kaplica zbudowana na murach domu poety
Neogotycka kaplica w parku powstawała w latach 1826–1846 z fundacji Teresy Jabłonowskiej. Postawiono ją dokładnie tam, gdzie stał dwór Kochanowskich, i wykorzystano ocalałe po pożarze mury. Fragmenty domu, w którym powstały Treny, są więc dziś częścią ściany kaplicy. W środku stoją dziewiętnastowieczne grobowce Jabłonowskich i Lubomirskich, a między nimi zaaranżowano scenę z 1564 roku: Kochanowski przedstawia swoje dzieło Zygmuntowi Augustowi.
Park, obelisk i kamień w miejscu lipy
Ogród założono w połowie XIX wieku według projektu czeskiego planisty Józefa Stichego, w stylu krajobrazowym; na początku XX wieku przebudował go Stefan Celichowski. Rewitalizacja prowadzona od kwietnia 2011 do listopada 2013 przywróciła aleję lipową i stawy. Samej lipy, pod którą Kochanowski miał pisać, dawno nie ma. Zostały po niej kamień i dziewiętnastowieczny obelisk z symbolicznym sarkofagiem Urszuli oraz popiersiem Piotra Kochanowskiego. Na obelisku wykuto fragment Trenu XIII, przy czym cytat jest przekręcony.
Przed wejściem do dworu stoi pomnik poety dłuta Mieczysława Weltera. Kochanowski jest na nim przedstawiony stojąco, w długiej szubie podbitej futrem.
Gdzie naprawdę leży Urszulka
Sarkofag w parku jest pusty. To dziewiętnastowieczny pomnik, nie grób, i nikt do końca nie wie, gdzie pochowano córkę poety. Tradycja wskazuje kryptę w Zwoleniu, tę samą, w której spoczywa Kochanowski. W 2018 roku archeolodzy odkopali w Świeciechowie Poduchownym pod Annopolem pochówek dziecka z naszyjnikiem i dwoma pierścionkami, ale szkielet należał do starszego dziecka niż dwuipółletnia Urszula i identyfikacji nie potwierdzono.
Godziny otwarcia i bilety
| Sezon | wtorek–piątek | sobota–niedziela |
|---|---|---|
| 1 maja – 31 sierpnia | 8:00–16:00 | 10:00–18:00 |
| 1 września – 30 kwietnia | 8:00–16:00 | 9:00–16:00 |
| Bilet | Cena |
|---|---|
| Normalny | 20 zł, z przewodnikiem 25 zł |
| Ulgowy | 15 zł, z przewodnikiem 20 zł |
| Rodzina plus, od 4 osób | 45 zł |
| Lekcja muzealna, grupy od 12 osób | 20 zł |
Kontakt i praktyczne drobiazgi
- Czarnolas 36, 26-720 Policzna
- Telefon: 48 677 20 05
- E-mail: rezerwacja@muzeumkochanowski.pl
- Strona: muzeumkochanowski.pl
- Parking naprzeciwko wejścia, bezpłatny
- Przewodnik po wcześniejszej rezerwacji, grupy 12–50 osób
Przewodnik wchodzi tylko po wcześniejszej rezerwacji, a cennik zmienia się zarządzeniem dyrektora. Jeden telefon domyka jedno i drugie.
ZadzwońJak dojechać do Czarnolasu
Jedzie się bez promu i bez mostu, cały czas po mazowieckiej stronie Wisły. Z Kijanki przez Chotczę i Policznę wychodzi około 23 kilometrów, jakieś 25 minut jazdy. Parking naprzeciwko wejścia do muzeum jest bezpłatny.
| Ze Złotego Klonu do | Odległość | Czas jazdy |
|---|---|---|
| Sycyna, miejsce urodzenia poety | 15 km | ok. 20 min |
| Zwoleń, grób Kochanowskiego | 18 km | ok. 25 min |
| Czarnolas, muzeum | 23 km | ok. 25 min |
Jeśli w planach masz też Kazimierz Dolny albo Janowiec, to zupełnie inny kierunek, na południowy zachód, a do Kazimierza dochodzi jeszcze przeprawa promowa. Czarnolas lepiej zaplanować jako osobny wyjazd. Pozostałe pomysły zebraliśmy na stronie lokalnych atrakcji.
Czarnolas, Zwoleń i Sycyna w jeden dzień
Kochanowski urodził się w Sycynie w 1530 roku, pisał w Czarnolesie, a pochowano go w Zwoleniu. Trzy miejsca, wszystkie w promieniu 25 kilometrów od nas, dają się objechać w jedno popołudnie.
W Zwoleniu, w kościele Podwyższenia Krzyża Świętego, jest kaplica Kochanowskich z około 1610 roku z nagrobkiem i popiersiem poety w czerwonym marmurze. Pod posadzką kościoła leży krypta z jego szczątkami, po remoncie udostępniona zwiedzającym. W Sycynie po dworze, w którym przyszedł na świat, zostały fundamenty odkopane w latach 1980–1981. Samorząd województwa mazowieckiego buduje tam Europejskie Centrum Renesansu w dawnym młynie; otwarcie zaplanowano na 2030 rok, na pięćsetlecie urodzin poety. Centrum ma być oddziałem muzeum w Czarnolesie.
Godziny i ceny podajemy za stroną muzeum, stan na 8 sierpnia 2026. Przed wyjazdem lepiej na nią zerknąć, bo cennik zmienia się zarządzeniem dyrektora.
40 km · bez promuMuzeum rowerówCzytaj więcej →
23 km · ok. 24 minMagiczne OgrodyCzytaj więcej →
12,5 km · plażaZalew w JanowicachCzytaj więcej →Czarnolas i Janowiec objezdża się z jednego miejsca, bez przeprawy: nocleg szesnaście kilometrów od zamku w Janowcu.
Zostań na noc w Złotym Klonie
Naturalny basen 26 na 13 metrów bez chloru, trzy pokoje, ziemianka i domek na skraju lasu. Sycyna, Zwoleń i Czarnolas objeżdża się stąd w jedno popołudnie, bez promu.
